Luisa Etxenike

Etxebizitzari buruzko Legerik gabe jarraitzen dugu. Lege proiektua Eusko Legebiltzarrean azken-azken orduan aurkeztu zutenez, ezingo da legealdi honetan eztabaidatu. Denbora joan ahala, haren edukiaren trailerrak eta eszenarik deigarrienak ezagutu ditugu, zineman bezala. Horixe izan da Lakuako Gobernuaren espezialitateetariko bat: gauzak zalaparta handiz iragartzea, burututzat jotzea egiteke daudenean, kontsultatu eta eztabaidatzea eta egokiak edo gauzagarriak diren ikustea; etengabe erabili dute iragarri, zerbait geratuko da eta estrategia, gero ezer ere geratu ez arren. (Zer gertatu zen Estrasburgoko Auzitegiaren aurrean aurkeztuko zuten errekurtso ospetsuarekin? Zer gertatuko da Madrazok iragarri berri duen eta Jaurlaritzak jarraian zuzendu duen etxebizitza babestu geldiak berriz erosteko proiektuarekin?).

Higiezinen mundua babesik gabe dago; egunero entzuten dugu eraikuntza gutxieneko mailan dagoela edo prezioek berriro behera egin dutela. Eta hala ere, etxebizitzak orain duela hilabete batzuk baino merkeago dauden arren, ez daude gehienen esku, oraindik beren benetako aukeretatik oso urrun daude. Duela gutxi egunkari honetan argitaratutako erreportaje batean Euskadiko zenbatekoak zehaztu ziren: zaila da 300.000 eurotik beherako pisuak aurkitzea; eta horrelako etxe bat erosteko, beharrezkoa da 80.000 euroko ekarpena egitea eta 25 urtez hilero mila euroko hipoteka bat ordaintzea. Hipoteka oraintxe bertan lortuz gero, 25 urtez hilero mila euro ordaintzea, lan-merkatuaren hegazkortasuna ikusirik, derrigorrezko lanak egin behar izatera eta/edo sabelean korapiloa izatera kondenatzea dela dirudi.

Egoera hau ikusita, etxebizitza babestura begira jarri behar dugu, eta jaurlaritzak lehentasunez sustatu beharko du. Baina kontua ez da norabide horretan soilik begiratzea, izan ere, nahiz eta asko areagotu, etxebizitza babestuak ez dira unean uneko eskaerari erantzuteko adina. Konponbidea alokairuan bilatu beharko da. Arazoa da herrialde honetan ez dagoela alokatzeko kultura handirik eta gainera, sistemarekiko mesfidantza sakona dago.Gizartearen pentsamoldea aldatzeko, beharrezkoa da ahalegin berezia eta handia egitea. Alor horretan aurrera egin da, dagoeneko jabeak hutsik dauzkaten pisuak merkaturatzeko berme eta pizgarri publikoak daude. Baina argi dago ez direla nahikoa; behin betiko edo ezinbestean erakargarriak diren estrategiak diseinatu beharko dira eta horiek alde biei dagokienez mesfidantza lasaitasun eta beldurra erosotasun bihurtzeko gai izan beharko dute.

Eraldaketa horren gakoa erreformak direla uste dut. Euskadin oraindik milaka etxebizitza daude hutsik. Horietariko asko sakonean egokitu behar dira.Asko hain dira handiak, non behar bezalako erreformak eginez gero, bi edo hiru apartamentu alokagarri bilaka litezkeen. Gaur Bizigunek erreformetarako ematen dituen diru-laguntzak oso urriak dira (18.000 euroko finantzaketa oinarrizko obretarako). Nire ustez, horiek modu esanguratsuan, irudimenez eta eskuzabaltasunez areagotuz, eta onura jasotzen duten jabeek erantzukizuna izanik, alokairuaren merkatua modu egonkorrean ireki eta biderkatu lezake. Horrez gain, energia erreformetan kontzentratzeak beste abantaila bat ere izango luke, eraikuntzaren beherakadak babesik gabe utzi duen lan sektore batean lanpostuak sortuko lirateke.